ฟันคุด• โดย ทพญ. กัญญารัตน์ อินทร์แก้ว

     จากที่เรียนมาตอนเด็กๆ ถ้าใครถามว่า ฟันแท้มีกี่ซี่  ถ้าตอบว่าฟันแท้มี 32 ซี่ ก็จะเป็นคำตอบที่....ถูกต้องนะคร๊าบ....
แต่ใครเคยนับฟันตัวเองจริงๆไหมว่า อันตัวเรานั่นหนามีฟันแท้กี่ซี่ในช่องปาก  ไม่นับคนที่มีฟันผุมากๆ หรือฟันเป็นโรค แล้วต้องถอนฟันไปแล้วนะคะ เอาตามธรรมชาติจริงเลยน่ะค่ะ  ถ้านับจริงๆแล้วมนุษย์ส่วนใหญ่ในปัจจุบันมักจะมีฟันแท้ในช่องปากแค่ 28 ซี่ เท่านั้น นอกจากคนขากรรไกรใหญ่หรือกว้างจะสามารถมีฟันขึ้นครบได้ 32 ซี่ ตามที่เรียนมาจริงๆ   เอ....แล้วคนที่นับดูแล้วมีฟันอยู่แค่ 28 ซี่ล่ะคะ อีก 4 ซี่ หายไปไหน อีก4ซี่ ซึ่งคือฟันกรามซี่ที่สาม ฝังอยู่ในขากรรไกรค่ะ อาจโผล่มาได้บ้างหรือไม่โผล่ออกมาเลยก็ได้  ทำไมน่ะหรือ  ก็มนุษย์สมัยโบราณน่ะมีขากรรไกรใหญ่ เพราะอาหารที่รับประทานมักเป็นเนื้อสัตว์ เหนียวๆ แข็งๆ ขากรรไกรจึงได้บริหารใช้งานเยอะ จึงใหญ่และกว้างพอที่จะบรรจุฟันทั้ง 32 ซี่ได้ พอมาในสมัยปัจจุบันพ่อเจ้าประคุณ แม่เจ้าประคุณทูนหัว รับประทานอะไรกันล่ะคะ ขนมเค้กบ้าง อาหารต่างถูกปรุงสุกนุ่มนิ่มพร้อมเสริฟ แทบจะไม่ต้องใช้กำลังขากรรไกรกันเลย ขากรรไกร มนุษย์ยุคนี้จึงเล็กลงจนมีที่ไม่พอที่จะบรรจุฟันในครบ 32 ซี่ เหมือนในอดีต   จะมีบางคนเท่านั้นที่ขากรรไกรยังใหญ่พอที่ฟันทั้ง 32 ซี่จะขึ้นครบได้  มากไปกว่านั้นมนุษย์ยุคนี้บางคนพัฒนาไปถึงขั้น ฟันแท้ถูกสร้างมาเพียง 28 ซี่ เท่านั้น ธรรมชาติเริ่มปรับตัวไม่สร้างอีก 4 ซี่ให้มาอีกแล้ว ถ้าใครเชื่อในทฤษฎีวิวัฒนาการของท่านชาร์ล ดาร์วิน ก็อาจทำมาอธิบายได้ ใครที่ไม่มีฟันคุดจะได้ภูมิใจว่า “ เขาพัฒนาแล้ว ”
ฟันคุดนี้มักจะมีแรงดันในการขึ้นเมื่อคนเราอายุประมาณ 17-25 ปี จึงนับว่าเป็นโรคฮิตของวัยรุ่นทีเดียว ฟันบนมักขึ้นได้เองแต่ฟันล่างมักมาพร้อมกับอาการปวดฟัน (รูปที่1) อาการปวดฟันคุดมักเหมือนแกล้ง จะมาตอนใกล้ๆจะสอบเข้ามหาวิทยาลัย หรือตอนจะเปลี่ยนแปลงอะไรสำคัญเพราะเป็นช่วงอายุที่กำลังมีความก้าวหน้าตามวัย ซึ่งฟันคุดนี้ ถ้าโชคดี ขึ้นมาในช่องปากได้มาก ก็อาจถอนฟันปกติได้ แต่ส่วนใหญ่โชคมักไม่เข้าข้าง ต้องผ่าเอาฟันคุดออก ซึ่งความจริงคำว่าผ่าฟันคุด ก็ไม่ถึงกับผ่าตัดอะไรที่ต้องถึงกับนอนโรงพยาบาล สามารถทำบนเก้าอี้ทำฟันโดยใช้ยาชาตามปกติได้ แต่ก็ไม่ได้ง่ายเหมือนการถอนฟันปกติ กรณียากๆก็ต้องใช้หมอฟันที่จบทางด้านศัลยศาสตร์ช่องปากโดยตรง
ฟันคุดนี้จะใช้เวลาการทำนานกว่าถอนฟันปกติ และมีกรรมวิธียุ่งยากกว่า สุดแล้วแต่ตำแหน่งของฟันคุดนั้นๆว่าลึกมากน้อยแค่ไหน มีท่าทางอย่างไร ซึ่งก็มีตั้งแต่ ท่าตรงๆ, เอียงๆมาทางด้านหน้า เอาหัวเอียงมาซบฟันด้านหน้าซี่ที่ติดกันน้อยๆ, เอียงซบฟันซี่ที่ติดกันมากขึ้นตามลำดับจนตั้งฉากกับฟันซี่ที่ติดกันเลยก็มีค่ะ หรือที่ร้ายๆกว่านั้นคือเอียงหัวไปคนละทางกับฟันซี่ติดกันประหนึ่งว่าจะโกรธกันอยู่ทำให้มีเหตุขุ่นข้องหมองใจไม่อยากมองหน้ากัน แบบนี้เวลาผ่าฟันคุดก็ยากขึ้นอีกค่ะ (รูปที่ 2- 5)   หลังผ่าคุด อาการที่เกิดขึ้นได้และถือว่าปกติคือ

  1. อาการปวดแผลผ่าตัด ซึ่งต้องทานยาแก้ปวดเช่นเดียวกับการถอนฟันตามปกติ
  2.  อาการบวมของใบหน้าข้างที่ทำการผ่าตัดเหมือนการผ่าตัดทั่วไปที่อาจมีการบวมอยู่ประมาณ 2-3 วัน (สำหรับผู้รักความสวยงามอาจต้องลาเรียนหรือหยุดงานค่ะ)
  3. บริเวณแก้มอาจมีสีเหลือง เขียว ซึ่งจะหายไปในที่สุด
  4. หมอฟันมักให้คอยบริหารขากรรไกรโดยให้อ้าปากให้กว้างๆสม่ำเสมอหลังผ่าฟันคุด

โดยปกติแล้วคนไข้มักไม่ต้องหยุดเรียนหรือหยุดงานในวันถัดไป และอีก 7 วันก็มาพบหมอฟันอีก ครั้งเพื่อดูแผลผ่าตัดและตัดไหมค่ะ
อาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้คือ

  1. อาการติดเชื้อหลังผ่าตัด จะพบว่าบางครั้งหมอฟันจะให้ยาแก้อักเสบหลังทำด้วย
  2. แพ้ยาที่ใช้รับประทาน อาจเพื่อแก้ปวด,แก้อักเสบ หรือลดบวม ซึ่งควรพบหมอเพื่อเปลี่ยนยาทันที
  3. เลือดออกเยอะ ซึ่งคงต้องดูเป็นกรณีไปเช่น มีการติดเชื้อมากหรือไม่ก่อนทำ หรือฟันคุดอยู่ใกล้เส้นเลือดมากหรือไม่ หรือแผลอาจฉีกขาดเป็นต้น
  4. อาการชาริมฝีปาก หลังผ่าตัด เพราะฟันคุดอยู่ใกล้หรือเกี่ยวอยู่กับเส้นประสาทที่มาเลี้ยงฟัน

แล้วถ้าในคนที่ขี้กลัวอยากจะเก็บฟันคุดนี้ไว้เป็นที่ระลึกล่ะ ผลเสียของการไม่เอาฟันคุดออกในอายุอันควรคือ

  1. อาจเกิดการติดเชื้อแบบฉับพลัน หรือติดเชื้อแบบเรื้อรัง เป็นๆหาย ซึ่งคงไม่เป็นการดีที่จะปล่อยหนองหรือการอักเสบนั้นทิ้งไว้
  2. ฟันคุดถ้าฝังอยู่ในขากรรไกรมักมีถุงหุ้มฟันอยู่ ซึ่งอาจพัฒนาไปเป็นถุงน้ำได้หากเก็บไว้
  3. ปวดฟัน
  4. ฟันซี่ที่ติดกันผุและอาจเสียหายไปด้วย เพราะฟันคุดเอียงมาชนทำให้ยากต่อการทำความสะอาด
  5. เป็นจุดอ่อนของขากรรไกรกรณีได้รับอุบัติเหตุ

ส่วนผู้อ่านที่อายุมากกว่า 25 ปีแล้วฟันคุดยังไม่เคยแผลงฤทธิ์ก็อย่าดีใจไป ถ้าโชคดี “เขาพัฒนาแล้ว” ก็แปลว่า ฟันคุดที่ว่านั้นไม่มี หรือถ้าโชคไม่ดี มีฟันคุดฝังอยู่ คุณอาจได้เป็นโรคของวัยรุ่นตอนอายุ 50 ปี ซึ่งอายุ 50 ปีแล้วก็มักไม่ค่อยมีหมอฟันอยากจะผ่าให้เหมือนเด็ก เนื่องจากกกระดูกก็เปราะ การหายของแผลก็ไม่ดีเท่าในเด็ก  ถ้าเราอยากรู้ว่ามีฟันคุดหรือไม่ หากฟันกรามซี่ที่3ยังไม่ขึ้นมาในช่องปาก อย่างไรก็ดีฟันคุดอาจเป็นฟันซี่อื่นๆก็ได้ แต่ซี่ที่พบบ่อยสุดคือฟันกรามซี่ที่สาม  เราสามารถไปพบทันตแพทย์เพื่อถ่ายภาพรังสีเช็คดูเมื่อถึงอายุที่สมควร  หรือทันตแพทย์อาจพิจารณาถ่ายภาพรังสีเพื่อตรวจกรณีที่สงสัยว่าจะมีฟันคุดค่ะ

หมอฟันคงช่วยได้เฉพาะฟันคุดนะคะ ถ้าอย่างอื่นคุด โดนเฉพาะ ...รักคุด... ก็ตัวใครตัวมันนะคะเพราะหมอก็อาจเอาตัวไม่รอดเหมือนกัลลล์

รูปที่1 ฟันคุดบนมักขึ้นได้ในที่สุด แต่ฟันล่างเอียงและไม่มีที่พอจึงขึ้นไม่ได้

รูปที่2 ฟันคุดล่าง ขึ้นตรงๆ เห็นในช่องปากเล็กน้อย แต่ขึ้นไม่ได้
รูปที่3 ฟันคุดบน เอียงตัวฟันไปทางหลัง

รูปที่4 ฟันคุดฝังในขากรรไกรในตำแหน่งอื่นๆที่ไม่ใช่ตำแหน่งท้ายสุดของขากรรไกร

รูปที่ 5 ฟันคุด ในท่าตั้งฉากกับฟันกรามซี่หน้า สามารถสังเกตรอยผุ(เงาดำ) บริเวณฟันกรามซี่หน้าที่ฟันคุดชนอยู่

รูปที่ 6 ภาพถ่ายรังสีที่มักถ่ายเพื่อดูพยาธิสภาพโดยรวมของขากรรไกร

•บทความน่าอ่าน•

•ฟันคุด•
• ติดต่อเรา
ทูธเฟรนด์ลี่ คลินิกทันตกรรม
668/75 ถ.พระยาสุเรนทร์ บางชัน
คลองสามวา กทม. 10510
โทร.02-919-1499


•email  Contact@toothrus.com
• บทความน่าอ่าน
คิดถึงฟันในวันเฮฮา
เรื่องของฟันปลอม
โรคฟันผุ
โหวงเฮ้งในมุมมองของหมอฟััน
ฟันคุด
อุบัติเหตุที่เกิดกับฟันน้ำนม

                                                      ดูทั้งหมด...
• เว็บลิงค์
ทันตแพทยสมาคม แห่งประเทศไทย
  ในพระบรมราชูปถัมภ์
สมาคมทันตกรรมจัดฟัน
  และการวิจัยแห่งประเทศไทย
สมาคมลิงกัลว์ออโธดอนติกส์
  แห่งประเทศไทย
Copyright © 2006. Tooth Friendly Dental Clinic All Rights Reserved.
email contact@toothrus.com
Privacy Policy
Terms & Conditions